Interview met kunstenaars Auke van der Heide en Jan Wessendorp (opname: zomer 2010).
De emmer van toen is de buis van nu van kunstenaars Auke van der Heide en Jan
Wessendorp bevindt zich op de dijk van de voormalige Oosterschelde, ten zuiden van
Bergen op Zoom. Fier rechtop staat dit beeld op de dijk als een eerbetoon aan de
geschiedenis van de waterhuishouding. Het functioneert hierdoor als een monument voor
de wijze waarop waterhuishouding - toen, nu en straks - de kwaliteit van onze
volksgezondheid en levensstandaard bepaalt.
Het kunstwerk is een verwijzing naar de eigentijdse technologische aanpak. De emmer staat voor de individuele aanpak uit het verleden. De buis staat voor het collectief van nu. Emmer en buis worden als beeldelementen verzelfstandigd, losgemaakt van hun eigenlijke functie en gevoelswaarde. Op de emmers - die blikkeren in het zonlicht en klepperen in de wind - is een aantal jaartallen aangebracht die corresponderen met belangrijke momenten in de geschiedenis van de afvalwaterverwerking en de strijd tussen land en water. Het kunstwerk werd gerealiseerd in opdracht van Waterschap Brabantse Delta.
Meer informatie over Auke van der Heide: www.aukevanderheide.nl
Meer informatie over Jan Wessendorp: www.gezienjan.nl
Bezoekerscentrum Kraaijenberg van Het Brabants Landschap. Informatie over het
Markiezaatsmeer.
Bezoekerscentrum Kraaijenberg van Het Brabants Landschap. Informatie over het
Markiezaatsmeer.
Interview met Klaas Koopmans, verbonden aan Het Brabants Landschap.
Interview met Klaas Koopmans, verbonden aan Het Brabants Landschap.
Het verdronken dorp Hildernisse.
Het verdronken dorp Hildernisse.
Het verdronken dorp Hildernisse ligt in een natuurgebied van Het Brabants Landschap,
ongeveer ter hoogte van de bestaande boerderij Hildernisse, ten zuiden van Kraaijenberg
op de grens van klei en zand. De boerderij is omgeven door een laag dijkje dat tot 1983
(het jaar waarin het Markiezaat werd afgedamd) diende om het zout water bij storm of
springtij te weren. Hildernisse is de laatste Nederlandse vloedboerderij en stamt uit de
18de eeuw. Het oude Hildernisse lag verderop, ongeveer 250 meter in de Oosterschelde,
nu sinds 1983 het Markiezaatsmeer. De vermeende ligging is in de buurt van de bocht van
de Blaffert.
Het verdronken oord Hildernisse bestond tussen 1095 en 1570. Het was in het begin van de 16de eeuw een welvarend dorp, een van de belangrijkste dorpen in het Markiezaat van Bergen op Zoom. Het kende akkerbouw en turfsteken als bron van inkomsten. Door onderzoek weten we dat Hildernisse een voorbeeld is van een ‘verzopen’ verdronken oord waar waarschijnlijk nog wel resten in de grond aanwezig zullen zijn. Het dorp werd door het oprukken van de zee overspoeld en is nu bedekt met een meter zandige klei.
De boerderij Hildernisse wordt op termijn een informatiepunt van Het Brabants Landschap.
De Blaffert is een oud beekdal. De loop van het riviertje is nog duidelijk te herkennen in het landschap.
De Blaffert is een oud beekdal. De loop van het riviertje is nog duidelijk te herkennen in het landschap.
Landgoed ‘De Mattemburgh’.
Het Landgoed ‘De Mattemburgh’ (nu eigendom Het Brabants landschap) dateert uit het
midden van de 19de eeuw. Het meest bijzondere deel van het landgoed is de stijltuin, met
delen in de Franse formele stijl en de Engelse natuurlijke stijl. Het ontwerp van deze
tuinen houdt op een subtiele wijze rekening met de directe omgeving van bossen en
cultuurgronden. De zichtlijnen naar de voormalige villa, naar het schorrengebied en naar
de Blaffert onderstrepen deze visie. Het landgoed als geheel behoort tot de meest
opvallende stijltuinen van Nederland. Sla links af om naar Mattemburgh te gaan.
De Duintjes, zeebadplaats.
De Duintjes, zeebadplaats.
De Duintjes, het gebied aan de overkant van het spoor, stond voor 1984 – na de aanleg van de Markiezaatskade – rechtstreeks in verbinding met de zee. Het was een druk bezochte zeebadplaats aan de Oosterschelde. De badplaats had zelfs een eigen treinstation. Op dit moment is het een drukbezocht homo- en swinger-ontmoetingsplek.
Verderop in de schorren en slikken van het Markiezaatsmeer stond vroeger het klooster
Emmaus.
Verderop in de schorren en slikken van het Markiezaatsmeer stond vroeger het klooster
Emmaus. Het ging ten onder aan het eind van de 16de eeuw. Het Emmaus klooster had
goede betrekkingen met de Heren van Bergen op Zoom.
Interview met kunstenaar Edward Geluk over zijn werk De Traan.
De Traan is een menselijke ingreep, een kunstmatige vorm, waarbij architectuur en
landschap elkaar ontmoeten; eenmaal op het platform van het kunstwerk waan je je als
een vogel in een beschut nest, boven het maaiveld verheven. De traanvorm van de
vliedberg verwijst naar de oude stad Reimerswaal, veelvuldig overspoeld en definitief
verdronken in 1570.
Meer informatie over Edward Geluk:
www.edwardgelukxid.nl
Dichter Frank van Pamelen draagt zijn gedicht De Honte.
Dichter Frank van Pamelen draagt zijn gedicht De Honte.
De smalle strook riet tussen de boerderij en de bomenhaag is het enige overblijfsel van de ooit machtige Schelde, die ontspringt in Noord Frankrijk. Hier liep de oude Oosterscheldevan zuid naar noord. Ze was in de middeleeuwen veel breder en vormde de grens tussen Brabant en Zeeland. Woensdrecht had zelfs een haven. Dichter Frank van Pamelen heeft in opdracht van het bkkc een gedicht geschreven over de de oude Schelde dat op locatie te beluisteren is.
Perceelstructuren.
Perceelstructuren.
De rode stip is de huidige locatie. De 18e-eeuwse perceelstructuur is nog zeer goed terug te vinden in het landschap. Zelfs de vorm van de Zouteweg (rood op de kaart) is nagenoeg gelijk gebleven. Achter de oude zeedijk (richting westen, de Schenkeldijk) begint het kleipolderlandschap van Zeeland.
De Schenkeldijk stamt uit de 16e eeuw en is een van de oudste bewaard gebleven dijken in dit gebied. Het verdeelt het gebied in oud en nieuw land.
De Schenkeldijk stamt uit de 16e eeuw en is een van de oudste bewaard gebleven dijken in dit gebied. Het verdeelt het gebied in oud en nieuw land.
Interview met historisch geograaf Karel Leenders over het landschap van de Hoge Rand.
Interview met historisch geograaf Karel Leenders over het landschap van de Hoge Rand.
Uitzicht- en informatiepunt.
Uitzicht- en informatiepunt.
‘‘t Dorp van Ossendrecht’ is hier in 1552 verdronken.
‘‘t Dorp van Ossendrecht’ is hier in 1552 verdronken. Na 1741 ontstond op dezelfde plek de nederzetting Aanwas. Dit kaartje uit 1762 laat de opvallende gelijkenis zien tussen de oude en nieuwe wegstructuur. De rode stip is de plek waar je nu staat.
Het Drie Polder gemaal en de A4.
Het Drie Polder gemaal en de A4.
Aan de overkant van de snelweg ligt het Drie Polder gemaal. Het gemaal is gebouwd in 1995 om het waterniveau op peil te houden voor de aangelegde A4. Met een capaciteit van 85 kubieke meter per minuut is het een middelgroot gemaal. Op dit punt is goed te zien wat de doorsnijding van de A4 heeft betekend voor het poldergebied: het verleggen van kleinere wegen, doodlopende wegen en het doorklieven van vroegere dijklichamen.
Het dorp Oud Agger lag aan de splitsing tussen de Honte en de Schelde en is vermoedelijk
verdronken in 1288. De rode stip is de plek waar je nu staat.
Het dorp Oud Agger lag aan de splitsing tussen de Honte en de Schelde en is vermoedelijk
verdronken in 1288. De rode stip is de plek waar je nu staat.
Informatie over de muraltmuur (zie informatiebord).
Informatie over de muraltmuur (zie informatiebord).
Meer informatie over componist Olivier Nijs: www.oliviernijs.nl
Muzikant Olivier Nijs vertelt over zijn werk Waterland.
Muzikant Olivier Nijs vertelt over zijn werk Waterland.
De drie afzonderlijke geluidsstukken (20, 21 en 22) vormen samen een compositie.
Meer informatie over Olivier Nijs: www.oliviernijs.nl
De drie afzonderlijke geluidsstukken vormen samen de compositie Waterland van Olivier Nijs.
De drie afzonderlijke geluidsstukken vormen samen de compositie Waterland van Olivier Nijs.
Meer informatie over Olivier Nijs: www.oliviernijs.nl
De drie afzonderlijke geluidsstukken vormen samen de compositie Waterland van Olivier Nijs.
De drie afzonderlijke geluidsstukken vormen samen de compositie Waterland van Olivier Nijs.
Meer informatie over Olivier Nijs: www.oliviernijs.nl
De drie afzonderlijke geluidsstukken vormen samen de compositie Waterland van Olivier Nijs.
De drie afzonderlijke geluidsstukken vormen samen de compositie Waterland van Olivier Nijs.
Meer informatie over Olivier Nijs: www.oliviernijs.nl
Het vroegere Fort Hoogerwerve.
Het vroegere Fort Hoogerwerve.